گفتمانسازی قرآنی وقتی معنا مییابد که به رفتار اجتماعی برسد
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با تأکید بر ضرورت تبدیل مفاهیم قرآنی به کنش اجتماعی، اظهار کرد: گفتمانسازی و تبیین اگرچه مقدمهای ضروری است، اما نباید در همین مرحله متوقف شویم؛ بلکه باید سازوکارهایی برای حمایت از ایدههای پیشران و تبدیل فهم تدبری قرآن به اقدام و رفتار اجتماعی طراحی کنیم.
به گزارش ایکنا، ششمین جلسه ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن کریم، امروز ۳۱ مردادماه با حضور اعضای حقیقی و حقوقی این ستاد و جمعی از صاحبنظران و فعالان حوزه تدبر در قرآن در سازمان دارالقرآن برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی، در این جلسه با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله تبیین و گفتمانسازی قرآنی و حرکت به سمت عینیتبخشی به معارف قرآن در جامعه اظهار کرد: گاهی یک مفهوم و ایده در نظام ارزشی و ذهنی مردم جایگاه پیدا میکند و گاهی از مرحله توجه و فهم فراتر میرود و مردم را برای برداشتن گام عملی در آن مسیر برمیانگیزد. باید بررسی کنیم چگونه میتوان این فاصله میان فهم و عمل را کاهش داد.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به تجربه برخی حرکتهای مردمی در سالهای اخیر افزود: در مقاطعی، ایدهای ساده و نمادین توانست یک مفهوم را در میان جمعیتهای گسترده مردمی فراگیر کند. برای نمونه، در جریان مراسمهای وداع با رهبر شهید انقلاب و اجتماعات مردمی، ایده توزیع پرچمهایی با یک مفهوم مشخص شکل گرفت و بهتدریج این نماد در تجمعهای چند ده میلیونی در شهرهای مختلف دیده شد.
قمی ادامه داد: اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر روشن شد که پیام رهبر معظم انقلاب در تقدیر از مردم ایران و عراق، عملاً به بیانیهای درباره مطالبه عمومی مردم تبدیل شد و آنچه در ابتدا یک نماد ساده بود، خود را به صورت نشانهای از اراده جمعی و مطالبه عمومی نشان داد. در واقع، وقتی یک مفهوم درست، با یک نماد قابل فهم و فراگیر پیوند میخورد، میتواند در جامعه پژواک پیدا کند و به بخشی از گفتمان عمومی تبدیل شود.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به تداوم چنین تجربههایی در مناسبتهای مختلف گفت: در اربعین و همچنین در دهه پایانی ماه صفر در مشهد مقدس، نمونههای مختلفی از این ظرفیت را شاهد بودیم. افرادی با دغدغه و ابتکار، زمینهای را فراهم کردند تا یک مفهوم در میان گروههای مختلف اجتماعی و حتی در تجمعهایی با ظاهر و مخاطبان متفاوت، بازتاب پیدا کند.
وی تصریح کرد: به نظر میرسد باید روی این مسئله بیشتر فکر کنیم که چگونه میتوان زمینه را برای اقامه مفاهیم متعالی و قرآنی در جامعه فراهم کرد. گاهی باید زمینهسازی کنیم، گاهی به ایدههای پیشران میدان بدهیم و گاهی نمونههای موفق را روایت و برجسته کنیم تا دیگران نیز بتوانند از آنها الگو بگیرند.
قمی با اشاره به ظرفیت رویکرد تدبری در این زمینه گفت: اگر بر اساس یک فهم تدبری از روح، محتوا و پیام اصلی قرآن، افرادی بخواهند یک مفهوم متعالی را در جامعه اقامه کنند، باید بتوانیم زمینههای حمایتی لازم را برای آنان فراهم کنیم. اصل این موضوع جای تأمل جدی دارد و باید ببینیم چگونه میتوان این حمایت را از سطح حرف و ایده به عمل نزدیکتر کرد.
وی ادامه داد: برخی از این حرکتها زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکنند که بتوانند از مرزهای داخلی عبور کرده و در فضای رسانهای و افکار عمومی جهانی نیز بازتاب پیدا کنند. در یک نمونه، رسانهها و خبرگزاریهای معتبر بینالمللی از مردم درباره معنای نمادهایی که در دست داشتند و علت استفاده از آنها سؤال میکردند و همین مسئله باعث شد یک پیام و مطالبه مردمی در سطح گستردهتری دیده و شنیده شود.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی افزود: ممکن است گفته شود این اقدامات هنوز به معنای اقدام کامل و عینی نیست و صرفاً نوعی گفتمانسازی است، اما باید توجه داشت که همین اتفاق یک گام به جلو است؛ زیرا موضوع اراده و خواست مردم را متجلی و قابل مشاهده میکند.
قمی با طرح این سؤال که نقش نهادهای قرآنی در مرحله بعد چیست، اظهار کرد: باید بیش از گذشته فکر کنیم که چگونه میتوانیم به این حرکتها کمک کنیم. اگر صرفاً درباره شیوههای اجرایی، نمونههای موفق یا مصادیق صحبت کنیم، همچنان در مرحله تبیین، گفتوگو و گفتمانسازی باقی ماندهایم؛ در حالی که سؤال اصلی این است که چگونه میتوانیم مفاهیم تدبری و تفسیری را روی زمین بیاوریم و آنها را به رفتار، اقدام و واقعیت اجتماعی تبدیل کنیم.
وی تأکید کرد: باید بررسی کنیم که چه نوع تسهیلگری، پیشرانی و پشتیبانی میتواند به روی زمین آمدن و عینیتیافتن مفاهیم قرآنی کمک کند. این مسئله میتواند در قالب یک بحث تخصصی با حضور صاحبنظران و فعالان حوزه تدبر و تفسیر قرآن دنبال شود تا مشخص شود نقطه ورود برای تبدیل فهم قرآنی به اقدام اجتماعی کجاست.
قمی در پایان بیان کرد: میتوان این موضوع را با محوریت صاحبنظران حاضر در این حوزه، از جمله حجتالاسلام والمسلمین عابدینی و حجتالاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، بهصورت دقیقتر بررسی کرد و به یک چارچوب عملیاتی رسید؛ بهگونهای که این بحث صرفاً در سطح یک جلسه یا یک گفتوگوی علمی باقی نماند و حتی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی نیز به عنوان یک رویکرد کلان مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام
