دشمن از کادرسازی در سنگرهای فعال هراس دارد 

حجت‌الاسلام والمسلمین احمد ذاکری، دبیر قرارگاه راهبری مساجد آذربایجان‌شرقی، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از آذربایجان‌شرقی با تأکید بر اینکه کارکرد مساجد باید از قالب تک بعدی اقامه نماز خارج شود، گفت: جبهه فرهنگی دشمن هرگز از ساختار فیزیکی مساجد بی روح ترسی ندارد، بلکه هراس عمیق آنها از تبدیل شدن این سنگرها به پایگاه‌های زنده حل مسائل اجتماعی و کادرسازی برای آینده انقلاب است.

وی با انتقاد جدی از توسعه شهرک‌های جدید بدون پیش‌بینی زیرساخت‌های مذهبی، خواستار بازتعریف کارکرد مسجد تاریخی صاحب الامر تبریز به‌عنوان یک مجتمع پویا و همچنین هدایت نیات واقفان به سمت وقف مولد شد و افزود: مساجد در طول تاریخ اسلام، همواره مرکز ثقل تمام تصمیم‌گیری‌های کلان، مدیریت بحران‌های اجتماعی و سنگر گره‌گشایی از زندگی روزمره مردم بوده‌اند. این پایگاه‌ها هیچ گاه محصور در عبادت فردی نبوده‌اند. امروزه نیز اگر به دنبال جذب پایدار، عمیق و پرشور نوجوانان و جوانان به سمت مساجد هستیم، باید همان نقش اجتماعی اصیل، گره‌گشایی ملموس و ساختار مردم محور را احیا کنیم.

ذاکری ادامه داد: دشمنان این مرز و بوم به خوبی درک کرده‌اند که یک مسجد فعال و تراز اسلامی، قادر است انسان‌هایی باایمان، دغدغه‌مند، شجاع و مسئولیت پذیر تربیت کند که سدی محکم در برابر هجمه‌های فرهنگی خواهند بود. به همین دلیل است که تمام توان رسانه‌ای و نرم خود را برای بی‌رونق کردن مساجد، خلوت کردن صفوف نماز و در نهایت دور کردن نسل جوان از این سنگرهای انسان ساز به کار بسته‌اند.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه آذربایجان‌شرقی اظهار کرد: مسجد صاحب الامر یکی از شاهکارهای بناهای باشکوه و بخشی جدانشدنی از حافظه تاریخی، مذهبی و فرهنگی شهر تبریز است که قدمت مکتوب آن به دوران باشکوه صفویه می‌رسد. این مسجد در طول قرون گذشته فراز و نشیب‌های سیاسی و طبیعی زیادی را به چشم دیده، در حملات سنگین عثمانی آسیب‌های جدی خورده، بارها مرمت و بازسازی شده و امروز بخشی از فضا و کالبد آن به عنوان موزه قرآن و کتابت مورد استفاده قرار می گیرد. اما برای اینکه ما بتوانیم این مسجد را به‌عنوان یک شاخص و الگوی عینی معرفی کنیم، صرف اتکا به قدمت تاریخی، سبک معماری و وجود آثار باستانی در آن کفایت نمی‌کند. ما امروز به مسجدی نیاز داریم که بتواند دستاوردهای گذشته و میراث تاریخی عظیم خود را به نیازهای واقعی و روزآمد امروز جامعه متصل سازد.

وی گفت: متأسفانه در حال حاضر این مسجد تنها به اقامه نمازهای یومیه و بخش موزه محدود شده و اتفاق فرهنگی خاص دیگری در آن رخ نمی‌دهد. برنامه راهبردی ما باید به سمتی حرکت کند که این مکان تاریخی به یک مرکز مذهبی و فرهنگی زنده تبدیل شود تا پای جوانان، طلاب، دانش‌آموزان و حتی گردشگران داخلی و خارجی به این فضا باز شود. در این راستا باید روی سه عنصر کلیدی به‌صورت هم زمان برنامه‌ریزی جامع صورت گیرد که شامل خود کالبد مسجد، حفاظت از میراث تاریخی و تربیت نسل جدید است.

ذاکری تصریح کرد: یکی از چالش‌های بسیار جدی و ملموس در شرایط فعلی، عدم تناسب میان توسعه شتابان جمعیتی و توسعه فیزیکی مساجد است. در حال حاضر شهرها و شهرک‌های جدید اقماری متعددی تأسیس شده‌اند که جمعیت انبوهی از شهروندان در آنها ساکن شده‌اند، اما زیرساخت‌های فرهنگی و مذهبی متناسب با این جمعیت پیش‌بینی نشده است. خانواده‌های متدین و مذهبی سال‌ها در یک شهرک جدید زندگی می‌کنند اما در محیط پیرامونی و در دسترس خود هیچ مسجدی را نمی بینند. ما چطور می توانیم توقع داشته باشیم که نسل جدید پیوند خود را با مسجد حفظ کند وقتی بستری برای آن فراهم نکرده‌ایم؟ نباید منتظر بمانیم تا یک محله یا شهرک به طور کامل شکل بگیرد و جمعیت مستقر شود و سپس به فکر ساخت مسجد بیفتیم. در صدر اسلام، سیره مسلمانان بر این بود که در هر منطقه جدید، ابتدا سنگ بنای مسجد را می‌گذاشتند و سپس به فکر ساخت مسکن برمی آمدند؛ این فرهنگ اصیل پیوست مذهبی باید امروز در نظام مدیریت شهری ما احیا شود.

دبیر قرارگاه راهبری مساجد آذربایجان شرقی ادامه داد: بر اساس مفاد دقیق سند ملی استقرار سازوکار راهبری و پشتیبانی از مساجد کشور، اداره‌کل اوقاف و امور خیریه وظیفه صریح پشتیبانی سخت افزاری، مالی و حقوقی از مساجد را برعهده دارد. دبیرخانه قرارگاه راهبری مساجد استان نیز در این حیطه به طور جدی ورود کرده است. یکی از تکالیف مهم اوقاف این است که علاوه بر سوق دادن مردم به ساخت مساجد در مناطق محروم، به‌عنوان متولی اصلی، مطالبه‌گری قانونی را از دستگاه‌هایی مانند راه و شهرسازی که متولی ایجاد شهرک‌ها هستند انجام دهد تا پیوست‌های فرهنگی و مذهبی در طراحی‌های شهری حذف نشوند.

وی گفت: امروز مساجد بزرگی در سطح استان آذربایجان‌شرقی داریم که کالبد فیزیکی و قابلیت‌های فراوانی دارند، اما هیچ پیش‌بینی درآمدی برای تأمین هزینه‌های جاری و برنامه‌های فرهنگی آنها انجام نشده است. از سوی دیگر، خیرین دغدغه‌مندی داریم که تمایل به ساخت یا توسعه مسجد دارند، اما پیچیدگی‌ها، موازی کاری‌ها و فرآیندهای طولانی اداری در شهرداری‌ها، ادارات راه و شهرسازی و دستگاه‌های خدمات‌رسان، آنها را دلسرد می کند؛ این موانع باید هرچه سریع تر برطرف و مسیر فعالیت خیرین تسهیل شود.

ذاکری تأکید کرد: نکته حیاتی دیگر، رویکرد آینده نگرانه به مقوله وقف است. ما باید مفهوم وقف مولد را در رابطه با مساجد احیا کنیم. مردم و واقفان خیراندیش باید به این سمت هدایت شوند که اموال و رقبات خود را به نفع اداره، تأمین هزینه‌های جاری و اجرای برنامه‌های معرفتی مسجد وقف کنند، نه صرفاً برای ساخت خود بنای فیزیکی؛ چرا که یک ساختمان مسجد بدون بودجه جاری برای اجرای برنامه‌های تربیتی، عملاً نمی‌تواند پویایی لازم را برای جذب نسل جدید داشته باشد.