کد خبر: ۴۲۹۵۷۷۲

تاریخ: ۳۱ تير ۱۴۰۴ - ۱۶:۳۹

یادداشت

خانواده عاشورایی؛ الگویی برای پیوندهای عمیق و پایدار

الگوی خانواده عاشورایی برگرفته از آموزه‌ها و رفتارهای امام حسین(ع)، نمایانگر محبت بی‌دریغ، احترام متقابل و مسئولیت‌پذیری است که پیوندهای خانوادگی را فراتر از چالش‌های زمانه استوار نگه می‌دارد.

خانواده به عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، سنگ بنای شکل‌گیری شخصیت هر فرد و پایه اصلی جامعه است. در این میان آموزه‌های اهل بیت (ع) به ویژه سیره امام حسین (ع) به عنوان نمونه‌ای بی‌نظیر مسیر روشنی برای زندگی خانوادگی سالم و متعادل ارائه می‌دهد. امام حسین (ع) نه فقط به عنوان قهرمان عرصه جهاد و مقاومت، بلکه به عنوان الگویی کامل در مدیریت روابط خانوادگی، مهربانی و مسئولیت‌پذیری شناخته می‌شود؛ الگویی که می‌تواند پاسخگوی چالش‌های خانواده‌های امروزی باشد.

از منظر آموزه‌های اسلامی و روایات اهل بیت (ع)، خانواده نخستین جایگاه خودسازی و تربیت است. امام حسین (ع) باور داشت که تنها جامعه‌ای که از خانواده‌های سالم و متعادل تشکیل شده باشد، قادر به حفظ عدالت، امنیت و آرامش است. این نگرش در متون مختلف اسلامی تکرار شده و جامعه‌شناسان معاصر نیز تأکید می‌کنند که ناهنجاری‌ها و مشکلات اجتماعی ریشه در اختلالات ساختاری خانواده‌ها دارد.

خانواده‌ای که مبتنی بر محبت، احترام و مسئولیت‌پذیری باشد، بستری مناسب برای رشد اخلاقی، اجتماعی و روانی هر فرد است و این دقیقا همان چیزی است که در سیره امام حسین (ع) به روشنی دیده می‌شود. خانواده عاشورایی با ویژگی‌های منحصر به فرد خود، الگویی جاودانه برای نسل‌های مختلف است.

تکریم و احترام متقابل؛ پایه استحکام زندگی مشترک

یکی از مهم‌ترین ارکان خانواده سالم، احترام متقابل میان زوجین است. در سبک زندگی امام حسین (ع)، احترام به همسر و فرزندان نه یک وظیفه خشک و تشریفاتی، بلکه یک اصل حیاتی و بنیادین بود. رفتار امام حسین (ع) با همسرش رباب و دخترش سکینه (س) نمونه بارزی از این احترام و مهربانی است که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز به هیچ وجه کمرنگ نشد.

روانشناسان امروز نیز تأکید دارند که احترام و تکریم در روابط زناشویی، نقش کلیدی در ایجاد فضای امن و حمایت‌گر دارد. در واقع، وقتی زن و شوهر یکدیگر را محترم بشمارند، احتمال بروز تنش‌ها کاهش یافته و زمینه رشد عاطفی و روانی فرزندان فراهم می‌شود.

مطالعات نشان می‌دهد زنانی که مورد تکریم و حمایت همسرانشان قرار می‌گیرند، از سلامت روانی و رضایت بیشتر در زندگی برخوردارند و این مسئله مستقیما روی کیفیت تربیت فرزندان تأثیر می‌گذارد. از سوی دیگر، شوهرانی که مورد احترام همسرشان باشند، نقش پدری خود را بهتر ایفا می‌کنند و در حفظ استحکام خانواده موفق‌تر خواهند بود.

مهربانی در بزنگاه‌ها؛ درس عاشورا برای دنیای امروز

یکی از درس‌های مهمی که از واقعه عاشورا می‌توان گرفت، اهمیت مهربانی و همدلی حتی در شرایط بحرانی است. هنگامی که امام حسین (ع) در آستانه جنگ قرار داشت، به محض دیدن اضطراب و بی‌تابی دخترش حضرت سکینه (س)، اسبش را رها کرد و او را در آغوش گرفت. این حرکت، فراتر از یک رفتار پدرانه، نمادی از توجه عاطفی و اهمیت حمایت خانواده‌ای است.

در دنیای مدرن، با وجود مشغله‌های روزمره، فناوری و دور شدن از تعاملات مستقیم، اغلب خانواده‌ها دچار فاصله عاطفی شده‌اند. الگوی امام حسین (ع) به ما می‌آموزد که حفظ همدلی و ارتباط عاطفی، کلید مقابله با استرس‌ها و مشکلات است. حمایت عاطفی در خانواده، به عنوان یک نیاز اساسی روانی باید در اولویت قرار گیرد و همواره به روز شود.

تربیت فرزندان در سایه محبت و احترام

روانشناسی تربیتی امروز به روشنی ثابت کرده است که احترام به شخصیت فرزند و تقویت اعتماد به نفسش، اثر مستقیم بر سلامت روان و موفقیت‌های آینده دارد. در این باره، امام حسین (ع) نیز از روش‌های مؤثر و الهام‌بخش استفاده می‌کرد. خطاب‌های محبت‌آمیز ایشان مانند «یا بُنیّ» (پسرم) و «یا قُرة عینی» (چراغ چشمم) به علی‌اکبر (ع) نمونه‌ای از این احترام عمیق است.

این شیوه تربیتی، در کنار تأکید بر مهارت‌های ارتباطی و به رسمیت شناختن جایگاه فرزندان، باعث می‌شود کودکان و نوجوانان با احساس ارزشمندی، مسئولیت‌پذیری و اعتماد به نفس بالا رشد کنند.

یکی از نکات مهم در سیره امام حسین (ع)، اولویت دادن به خانواده حتی در شرایط سخت و بحرانی بود. درخواست آب برای نوزاد 6 ماهه خانواده، در حالی که خود امام در جنگ بود، نشان‌دهنده اهمیت رفاه و آرامش خانواده است. این اقدام نمادی از مسئولیت‌پذیری عمیق و نگاه جامع به زندگی است.

امروز که فشارهای اقتصادی، اجتماعی و روانی زندگی را دشوار کرده، حفظ و تقویت خانواده به عنوان رکن اصلی سلامت فرد و جامعه، ضرورتی غیرقابل اجتناب است. خانواده‌ای که در آن اعضا احساس امنیت و محبت کنند، بهترین زمینه را برای عبور از بحران‌ها فراهم می‌آورد.

تحقیقات اجتماعی بارها نشان داده‌اند که خانواده‌های سالم و متعادل، بستر اصلی کاهش آسیب‌های اجتماعی، افزایش مشارکت اجتماعی و ایجاد عدالت هستند. امام حسین (ع) با سیره خود، الگوی یک خانواده متعادل را به ما نشان داده است؛ خانواده‌ای که اعضایش با محبت، احترام و مسئولیت‌پذیری در کنار هم قرار دارند. این الگو، به‌ویژه در جامعه امروز که به دلیل تحولات فرهنگی و اقتصادی، دچار بحران‌های هویتی و ساختاری شده، می‌تواند راهنمای عملی برای بازسازی بنیان‌های خانوادگی باشد.

سیره امام حسین (ع) نه فقط الگوی رشادت و ایثار در میدان نبرد، بلکه مدرسه‌ای بی‌نظیر برای زندگی خانوادگی سالم، متعادل و پویا است. آموزه‌های امام حسین (ع) در زمینه احترام متقابل، مهربانی، حمایت عاطفی و تربیت فرزندان، چالش‌های خانواده‌های امروز را هدف قرار داده و راهکارهای عملی و ماندگاری ارائه می‌کند. اگر بخواهیم در جامعه‌ای آرام، عادلانه و پویا زندگی کنیم، باید از همان نقطه آغاز کنیم که امام حسین (ع) به آن تأکید داشت «خانواده». خانواده‌ای که در آن محبت و احترام حاکم باشد، می‌تواند الگویی برای جامعه‌ای بهتر و انسانی‌تر باشد.

مریم اصغرپور