کد خبر: ۴۲۶۵۱۰۰

تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۷:۰۳

محمد مهرابی بیان کرد:

تأثیر انقلاب اسلامی بر سینما و موسیقی

دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در استان البرز گفت: انقلاب اسلامی ایران، تحولی شگرف در عرصه هنرهای مختلف به‌ویژه سینما، موسیقی و نقاشی ایجاد کرد. پس از انقلاب، هنر نه‌تنها ابزاری برای سرگرمی بلکه به‌عنوان وسیله‌ای برای انتقال ارزش‌های انقلابی، دینی و ملی تبدیل شد.

انقلاب اسلامی ایران، نه تنها تحولی سیاسی و اجتماعی در کشور به‌وجود آورد، بلکه به‌طور عمیقی بر عرصه‌های مختلف هنر تأثیر گذاشت. سینما، موسیقی و نقاشی که پیش از انقلاب بیشتر تحت‌تأثیر فرهنگ غربی قرار داشتند، پس از پیروزی انقلاب به‌طور چشمگیری تغییر کرده و به ابزاری برای ترویج ارزش‌های اسلامی، ملی و انقلابی تبدیل شدند. محمد مهرابی، دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در استان البرز، در این گفت‌وگو به تبیین تأثیرات انقلاب بر هنرهای مختلف و چالش‌های حفظ ارزش‌های انقلابی در دنیای مدرن پرداخته است.

ایکنا- چه عواملی باعث شد هنر در دوران انقلاب اسلامی ایران به‌طور گسترده‌ای تغییر کند و تحولات عمده‌ای را تجربه کند؟

انقلاب اسلامی ایران که پیروز شد، نه‌تنها تأثیرات عمیقی بر ابعاد مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشت، بلکه در عرصه هنر نیز تحولات قابل توجهی ایجاد کرد. انقلاب اسلامی در واقع باعث شد که هنرمندان ایرانی به‌طور جدی‌تری به هویت فرهنگی و ملی خود توجه کنند و تلاش کنند که این هویت را در آثار هنری‌شان بازتاب دهند. پیش از انقلاب، بسیاری از هنرهای ایرانی تحت‌تأثیر فرهنگ‌های غربی به‌ویژه هالیوود قرار داشتند، اما پس از پیروزی انقلاب، هنر ایران به‌ویژه در حوزه‌های سینما، موسیقی، نقاشی و ادبیات به‌طور ویژه‌ای به‌دنبال بیان ارزش‌های انقلاب، دین اسلام و هویت ایرانی بود.

ایکنا- در خصوص سینما، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های هنر، به‌ویژه در تحولات پس از انقلاب اسلامی، چه تغییرات اساسی در رویکرد هنری سینماگران ایرانی دیده شد؟

سینمای ایران پیش از انقلاب عمدتاً به‌دنبال کپی‌برداری از سینمای غرب بود و بیشتر در پی تولید سرگرمی و استفاده از فرمول‌های سینمای هالیوودی بود. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سینما به ابزاری مهم برای انتقال پیام‌های انقلاب، ترویج ارزش‌های اسلامی و ملی و همچنین تقویت روحیه مقاومت و ایستادگی تبدیل شد. این تحولات سینمای ایران را از یک صنعت سرگرمی صرف به یک ابزار فرهنگی و اجتماعی جهت ارتقای آگاهی عمومی و تبلیغ مفاهیم انقلابی تبدیل کرد. پس از انقلاب، فیلم‌هایی با موضوعات جنگ تحمیلی، دفاع مقدس، شهیدان و مقاومت تولید شدند که به‌وضوح تلاش داشتند تا جامعه را در مسیر ایدئولوژی‌های انقلاب اسلامی هدایت کنند.

فیلم‌هایی مانند «گزارش یک جشن»، «بچه‌های آسمان»، «دفاع مقدس» و دیگر آثار سینمایی که پس از انقلاب ساخته شد، نشان داد که سینما از یک سرگرمی صرف به ابزاری برای مبارزه فرهنگی تبدیل شده است. این روند به‌ویژه در سال‌های ابتدایی انقلاب اهمیت زیادی پیدا کرد، زیرا سینما به‌عنوان یک رسانه جمعی توانست در درک و تبیین مسائل انقلابی و تاریخی به‌ویژه در دوران جنگ تحمیلی تأثیرگذار باشد.

ایکنا- در حوزه هنرهای تجسمی و به‌ویژه نقاشی، که همواره نقش مؤثری در انتقال پیام‌ها و مفاهیم فرهنگی ایفا می‌کند، پس از انقلاب اسلامی چه تغییرات عمده‌ای را شاهد بودیم؟

هنرهای تجسمی به‌ویژه نقاشی یکی از زمینه‌های هنر است که در دوران پس از انقلاب اسلامی دچار تحول عمده‌ای شد. در دوران پیش از انقلاب، هنرهای تجسمی در ایران عمدتاً تحت‌تأثیر سبک‌های مدرن و آثار غربی قرار داشتند. اما پس از پیروزی انقلاب، هنرمندان ایرانی با تأکید بر بازنمایی فرهنگ، تاریخ و آرمان‌های انقلاب، به‌طور ویژه به نقاشی‌هایی پرداختند که نه‌تنها ارزش‌های دینی و ملی، بلکه روحیه مقاومت و ایستادگی در برابر دشمنان انقلاب را به‌نمایش می‌گذاشت.

نقاشی‌های دیواری که در فضاهای عمومی و شهری به‌ویژه در دوران جنگ تحمیلی گسترش یافتند، از جمله آثار شاخصی بودند که تصاویر امام خمینی (ره)، شهیدان و صحنه‌های نبرد را نمایش می‌دادند. این نقاشی‌ها به‌طور آشکار در خدمت انتقال پیام‌های انقلابی قرار داشتند. همچنین، بسیاری از هنرمندان ایرانی تلاش کردند تا با استفاده از رنگ‌ها و فرم‌های خاص، مفاهیم دینی، انقلابی و مقاومتی را در آثار خود بیان کنند و به این ترتیب، هنر تجسمی به‌عنوان یک ابزار مهم در ترویج آرمان‌های انقلاب اسلامی و تقویت هویت ملی و اسلامی مردم ایران شناخته شد.

ایکنا- در عرصه موسیقی نیز شاهد تغییرات زیادی پس از انقلاب بوده‌ایم. آیا می‌توانید توضیح دهید که موسیقی پس از انقلاب چگونه به ابزاری برای ترویج ارزش‌های انقلاب و پیام‌های اجتماعی تبدیل شد؟

موسیقی در ایران پس از انقلاب نیز دستخوش تغییرات جدی شد. پیش از انقلاب، موسیقی ایران به‌ویژه تحت‌تأثیر موسیقی‌های غربی بود، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، موسیقی به‌ویژه موسیقی مذهبی، انقلابی و دفاع مقدس گسترش پیدا کرد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های موسیقی پس از انقلاب، روی آوردن هنرمندان به خلق آثار موسیقی با محتوای مذهبی و انقلابی بود که تلاش داشتند تا همگام با آرمان‌های انقلاب، مسائل اجتماعی و دینی را مطرح کنند.

موسیقی‌های که در دوران جنگ تحمیلی پررنگ‌تر شدند، نقش مهمی در تقویت روحیه ملی و دینی مردم داشتند. همچنین گروه‌های سرود و موسیقی‌های مرتبط با دفاع مقدس و مناسبت‌های مذهبی از جمله مهم‌ترین ابزارهایی بودند که پیام‌های انقلابی را به مردم منتقل می‌کردند. این موسیقی‌ها نه‌تنها به‌عنوان ابزار سرگرمی، بلکه به‌عنوان یک رسانه برای تقویت وحدت ملی و انتقال مفاهیم انقلابی مورد استفاده قرار گرفتند.

ایکنا- آیا می‌توان هنر  در دوران انقلاب اسلامی را صرفاً یک ابزار برای تبلیغ ایدئولوژی دانست یا به آن بعد از خلاقیت و آزادی هنری هم توجه شده است؟

هنر پس از انقلاب اسلامی ایران قطعاً به‌عنوان ابزاری برای ترویج پیام‌های انقلاب و مقابله با تهدیدات خارجی و داخلی به‌کار گرفته شد. در دوران جنگ تحمیلی، به‌ویژه در شرایطی که کشور درگیر یک نبرد سخت با دشمنان خارجی بود، هنر نقش کلیدی در تقویت روحیه مقاومت، مقابله با تبلیغات دشمن و ارتقای همبستگی ملی ایفا کرد. پوسترها، فیلم‌ها و نقاشی‌های دیواری، به‌طور مؤثر به‌عنوان ابزارهای پروپاگاندا برای نمایش پیروزی‌های انقلاب و معرفی ارزش‌های اسلامی و ملی مورد استفاده قرار گرفتند.

با این حال، این به‌معنای آن نیست که هنر در ایران پس از انقلاب تنها ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژی بوده است. هنرمندان ایرانی همواره تلاش کرده‌اند تا در کنار تبلیغ ارزش‌های انقلاب، به‌طور مستقل به خلق آثار هنری بپردازند که جنبه‌های خلاقانه و آزادانه هنری را نیز در بر داشته باشد. هنر در ایران پس از انقلاب نه‌تنها در خدمت ترویج ایدئولوژی انقلاب، بلکه به‌عنوان یک مسیر برای بیان اندیشه‌ها، احساسات و تجربیات فردی و اجتماعی هنرمندان نیز عمل کرده است.

ایکنا- با توجه به تحولات سریع جهانی و ظهور نسل‌های جدید هنرمندان، چه چالش‌هایی برای حفظ و نگهداری از ارزش‌های انقلابی و اسلامی در هنر ایران وجود دارد؟

یکی از چالش‌های مهم در زمینه هنر پس از انقلاب، همین مسئله است. هنرمندان نسل‌های جدید که بیشتر تحت‌تأثیر جریان‌های جهانی و مدرن قرار دارند، به‌دنبال آن هستند که هنر ایرانی را در سطح جهانی مطرح کنند و با جریان‌های جهانی هنر همگام شوند. این مسئله می‌تواند چالش‌هایی را در حفظ و نگهداری از ارزش‌های انقلابی و اسلامی به‌وجود آورد.

با این حال، بسیاری از هنرمندان جدید تلاش می‌کنند تا راهی میانه‌رو پیدا کنند که هم از ارزش‌های فرهنگی، دینی و انقلابی کشورشان محافظت کنند و هم در عرصه‌های جهانی مطرح شوند. این توازن میان مدرنیته و حفظ سنت‌ها به‌ویژه در هنرهایی مانند سینما، موسیقی و نقاشی یک چالش دائمی است، اما هنر ایران به‌عنوان یک ابزار فرهنگی و اجتماعی همچنان می‌تواند بر این چالش‌ها فائق آید و ارزش‌های انقلاب اسلامی را در دنیای امروز به‌خوبی معرفی کند.