کد خبر: ۴۲۵۵۴۸۲

تاریخ: ۰۲ دی ۱۴۰۳ - ۱۲:۱۴

یادداشت

نقش زن در جهان اسلام

زن در قرآن کریم نه تنها از نظر انسانی با مردان برابر است، بلکه جایگاه‌های ویژه‌ای برای او در نظر گرفته شده است؛ زن از نظر روحی، جسمی و روانی در قرآن مورد توجه قرار گرفته و همواره به‌عنوان یک انسان با ارزش و دارای حقوق معادل با مردان مورد خطاب قرار گرفته است.

روز زن و مادر، روزی است که به‌طور ویژه به مقام والای زنان و مادران در جامعه و خانواده توجه می‌شود. این روز فرصتی است تا به‌عنوان یک جامعه، به نقش‌های متعدد و تأثیرگذار زن‌ها در شکل‌دهی به خانواده، جامعه و حتی تاریخ بشری ارج بگذاریم. در این روز، نه تنها باید از مادران‌مان تقدیر کنیم، بلکه باید به‌طور خاص به اهمیت حقوق زنان و جایگاه آن‌ها در جوامع اسلامی و غیر اسلامی توجه داشته باشیم.

اگر بخواهیم به این موضوع از دیدگاه اسلام نگاه کنیم، می‌بینیم که دین اسلام توجه ویژه‌ای به زنان، به‌ویژه مادران، دارد و احترام به آن‌ها را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین وظایف انسان‌ها قرار داده است. در آموزه‌های اسلامی، زنان به‌عنوان موجوداتی با ارزش و محترم شناخته شده‌اند و همواره در طول تاریخ، پیامبران و معصومان به نقش زنان در خانواده و جامعه تأکید داشته‌اند. اسلام به هیچ‌وجه زنان را محدود به نقش‌های خانه‌داری نکرده است؛ بلکه در بسیاری از موارد، آن‌ها را به فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی تشویق کرده است.

نقش زن در اسلام

در قرآن کریم، زن نه تنها از نظر انسانی با مردان برابر است، بلکه جایگاه‌های ویژه‌ای برای او در نظر گرفته شده است. زن از نظر روحی، جسمی و روانی در قرآن مورد توجه قرار گرفته و همواره به‌عنوان یک انسان با ارزش و دارای حقوق معادل با مردان مورد خطاب قرار گرفته است. خداوند در آیه 32 سوره نساء می‌فرماید: «وَلا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ» و از آنچه خداوند بعضی از شما را بر بعضی دیگر برتری داده است، آرزو نکنید. برای مردان سهمی است از آنچه کسب کرده‌اند، و برای زنان نیز سهمی است از آنچه کسب کرده‌اند.

این آیه تأکید دارد که زنان در کسب حقوق خود هیچ‌گونه نقصی ندارند و به اندازه مردان از حقوق و فرصت‌های برابر برخوردارند.

مقام مادر در اسلام

در اسلام، مادر به‌عنوان یکی از محترم‌ترین افراد در نظر گرفته شده است. پیامبر اسلام(ص) در حدیثی معروف می‌فرمایند: «بهشت زیر پای مادران است.»؛ این حدیث نه تنها نشان‌دهنده اهمیت مادر در اسلام است، بلکه نشان می‌دهد که اسلام به‌طور ویژه به فداکاری، ایثار و محبت مادران توجه داشته است. در قرآن کریم نیز به‌ویژه در سوره لقمان، آیه 14، خداوند بر اهمیت مادران و رنج‌هایی که آن‌ها در دوران بارداری و شیردهی متحمل می‌شوند، تأکید می‌کند «وَ وَصَّيْنَا الإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ ۚ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ»؛ و به انسان سفارش کردیم که با والدین خود نیکی کند. مادرش او را در حالی که در رنج به رنج بوده است، باردار شد. و شیر دادن او در دو سال است. مرا شکر کن و شکر والدینت را که به سوی من باز می‌گردید.

این آیه به‌وضوح اشاره دارد که مادر، با تمام سختی‌هایی که در دوران بارداری و شیردهی متحمل می‌شود، همیشه در تلاش است تا فرزند خود را در بهترین شرایط ممکن پرورش دهد. به همین دلیل در قرآن و حدیث، نیکی به مادران و خدمت به آن‌ها یکی از مهم‌ترین عبادات و کارهای پسندیده معرفی شده است.

مقام اجتماعی زن در اسلام

در اسلام، زن نه تنها در خانه بلکه در جامعه نیز باید جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. زنان در اسلام به‌عنوان انسان‌هایی با توانایی‌های فراوان در عرصه‌های مختلف علمی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شناخته شده‌اند. حضرت خدیجه(س)، همسر پیامبر اسلام(ص)، نمونه‌ای برجسته از یک زن مسلمان است که در عرصه تجارت و حمایت از پیامبر اسلام نقش حیاتی ایفا کرد. حضرت خدیجه نه تنها به‌عنوان یک همسر وفادار بلکه به‌عنوان یک زن مستقل و موفق در جامعه اسلامی شناخته می‌شود.

علاوه بر حضرت خدیجه(س)، سایر زنان تاریخ اسلام مانند حضرت فاطمه زهرا(س)، حضرت عایشه و حضرت زینب(س) نیز نقش‌های برجسته‌ای در تاریخ اسلام ایفا کرده‌اند. این زنان با فعالیت‌های علمی، اجتماعی و دینی خود، الگوهایی از تلاش و فداکاری برای زنان مسلمان به‌جا گذاشتند.

حق مادر در خانواده

در اسلام، رابطه فرزند و مادر به‌ویژه در دوران کودکی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. احترام به مادر و قدردانی از زحمات او، جزو اولویت‌های مهم در زندگی اسلامی است. در حدیثی از امام علی(ع) آمده است: هر کسی که مادرش را راضی کند، خداوند از او راضی است.

این حدیث نشان می‌دهد که در اسلام، مادر علاوه بر جایگاه معنوی و روحی، از نظر اخلاقی و اجتماعی نیز بسیار محترم است و این احترام باید به‌طور عملی در رفتار فرزند با مادر نشان داده شود.

روز زن و مادر، فرصتی است برای ارج‌گذاری به مقام والای زنان و مادران در خانواده و جامعه. در اسلام، مادر و زن نه تنها در خانواده بلکه در جامعه نیز وظایف مهم و مسئولیت‌های بزرگی دارند. دین اسلام به‌طور ویژه به‌عزت و احترام زنان و مادران پرداخته و در آموزه‌های خود همواره تأکید کرده است که زنان از حقوقی برابر با مردان برخوردارند. بنابراین، روز زن و مادر نه تنها یک روز برای تقدیر از مادران است بلکه زمان مناسبی برای یادآوری این حقیقت است که زن، به‌ویژه در نقش مادر، پایه‌گذار سعادت و پیشرفت انسان‌ها است. اسلام نه تنها مادران را به‌عنوان افرادی با شأن و احترام می‌داند، بلکه به‌طور گسترده‌تر بر اهمیت برابری حقوق زنان در تمامی ابعاد زندگی تأکید دارد.

مریم اصغرپور