صحیفه سجادیه؛ نمای درونی اسلام و مسیر تربیت انسان الهی

به گزارش ایکنا از البرز، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا فوادیان، دبیر اندیشکده علمی مهدویت و استاد مرکز تخصصی مهدویت قم روز سه شنبه، 14 بهمن در مراسم اختتامیه پنجمین جشنواره علمی، فرهنگی و هنری امامت و مهدویت که در این دانشگاه برگزار شد، اظهارکرد: صحیفه سجادیه نمای داخلی دین اسلام است و به انسان کمک می‌کند تا فراتر از ظاهر امور، به باطن دین دست یابد. این کتاب نه تنها مسیر بندگی را روشن می‌کند، بلکه انسان را در مسیر شناخت دقیق‌تر و عمیق‌تر از آموزه‌های اسلامی قرار می‌دهد.

وی با اشاره به نظر یک اسلام‌پژوه آمریکایی درباره این کتاب افزود: این پژوهشگر گفته است که اگر بخواهید اسلام را در جهان ببینید، غالباً با صحنه‌های جنگ و خشونت روبه‌رو می‌شوید، اما برای درک واقعیت اسلام و دریافت نمای حقیقی آن، مطالعه صحیفه سجادیه ضروری است. این کتاب زبان درونی دین را آشکار می‌کند و ابعاد اخلاقی، عبادی و تربیتی اسلام را به نمایش می‌گذارد.

این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: زبان اصلی صحیفه سجادیه دعا است. دعا زبان فطری انسان‌هاست و در سراسر جهان، انسان‌ها با خدای خود به گفتگو می‌نشینند. صحیفه سجادیه با همین زبان فطری، با روح و جان انسان ارتباط برقرار می‌کند و به او کمک می‌کند تا از طریق ارتباط مستقیم با خدا، به آرامش و تربیت دست یابد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به دیدگاه مقام معظم رهبری درباره صحیفه سجادیه اشاره کرد و گفت: رهبر انقلاب دعای مکارم‌الاخلاق را سیاسی‌ترین دعای صحیفه سجادیه دانسته‌اند. در این دعا آمده است که اگر عمر انسان به چراگاه شیطان تبدیل شود، چنین زندگی ارزشی ندارد. این نشان می‌دهد که صحیفه سجادیه تنها یک کتاب دعا نیست؛ بلکه مجموعه‌ای تربیتی و سیاسی است که انسان را در مسیر رشد اخلاقی و اجتماعی هدایت می‌کند.

این مسئول توضیح داد: رهبر معظم انقلاب در کتاب خود با عنوان جهاد امام سجاد (ع)، فرازهای سیاسی ادعیه صحیفه سجادیه را تحلیل کرده‌اند و بر پیوند میان دعا و سیاست و مدیریت جامعه تأکید داشته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که ادعیه، صرفاً ابزاری برای عبادت نیست، بلکه نقشی اساسی در تربیت انسان و هدایت جامعه دارد.

وی همچنین به نقش صحیفه سجادیه در زمینه امامت و مهدویت اشاره کرد و گفت: موضوع امامت و مهدویت در دعاهای صحیفه سجادیه به زیبایی جلوه‌گر است و می‌تواند انسان تراز را تربیت کند؛ انسانی که برای پذیرش و خدمت در حکومت ولی‌الله آماده است. این کتاب ظرفیت تربیتی عظیمی دارد و می‌تواند زمینه‌ساز رشد انسانی و سیاسی در مسیر الهی باشد.

فوادیان یادآور شد: در دوران کرونا، رهبر انقلاب دعای هفتم صحیفه سجادیه را به مردم توصیه کردند. این توصیه نشان می‌دهد که حتی در شرایط سخت و بحرانی، انس با صحیفه سجادیه و دعاهای آن می‌تواند انسان را به خدا متصل کند و زمینه‌ساز حل مشکلات و کاهش سختی‌ها باشد.

وی با تأکید بر انس ویژه رهبر معظم انقلاب با صحیفه سجادیه گفت: صحیفه سجادیه عصاره تفکر اهل بیت (ع) است و امام خمینی (ره) نیز در دوران تبعید در ترکیه پیوسته درخواست می‌کردند که این کتاب برای ایشان ارسال شود. این امر نشان‌دهنده اهمیت بالای صحیفه در تربیت و ارتقای روحیه و بصیرت انسانی است.

فوادیان افزود: مطالعه صحیفه سجادیه درک قرآن را برای انسان آسان‌تر می‌کند. رهبر انقلاب فرموده‌اند خطبه اول نهج‌البلاغه درباره توحید، با دعای اول صحیفه قابل مقایسه است. ایشان همچنین این کتاب را معجزه‌آسا و عجیب دانسته‌اند و تأکید کرده‌اند که متأسفانه کمتر به آن توجه شده است.

وی به نمونه‌ای از دعاهای صحیفه اشاره کرد و گفت: در دعای پانزدهم، امام سجاد (ع) هنگام بیماری خدا را حمد می‌کنند و می‌فرمایند که در صحت و بیماری هر دو حال، شایسته شکر هستیم. این نگاه نشان می‌دهد که انسان می‌تواند حتی در تهدیدها و دشواری‌ها فرصت‌هایی برای رشد و تعالی بیابد.

فوادیان تأکید کرد: نگاه امام سجاد (ع) به عالم و انسان، ما را متوجه می‌کند که همه چیز در جای خود قرار دارد و این بینش، انسان را به سپاس و حمد دائمی هدایت می‌کند. صحیفه سجادیه انسانی شاکر، حامد و متصل به خدا تربیت می‌کند.

وی در پایان گفت: صحیفه سجادیه محصول علمی است که امام سجاد (ع) در تجربه عاشورا و اسارت کسب کرده است. به تعبیر آیت‌الله جوادی آملی، تفاوت انسان با سایر موجودات در حمد و شکر است و انس با این کتاب انسان را به این مرتبه می‌رساند. برای شروع مطالعه، توصیه می‌کنم از دعاهای کوتاه‌تر مانند ده دعای پایانی و به ویژه دعای سی‌وهشتم که نماد حقوق بشر در تعالیم اسلامی است، استفاده شود تا انسان به تدریج با این گنجینه عظیم انس گیرد.