تصدیگری دولتی مانع پویایی فرهنگ و هنر است
رئیس حوزه هنری البرز با اشاره به چالشهای ساختاری در عرصه فرهنگ و هنر کشور، تصدیگری نهادهای دولتی در این حوزه را یکی از موانع اصلی پویایی فرهنگی دانست و گفت: رشد و اثرگذاری واقعی فرهنگ زمانی محقق میشود که نقش دستگاههای فرهنگی از مدیریت مستقیم به حمایت از جریانهای مردمی و هنرمندان مستقل تغییر یابد.
محمد مهرابی، رئیس حوزه هنری البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز اظهارکرد: یکی از مهمترین معضلاتی که امروز در این حوزه با آن مواجه هستیم، این است که بخش قابل توجهی از نهادهای فرهنگی به جای ایفای نقش حمایتی، خود به متولی مستقیم تولید و هدایت هنر تبدیل شدهاند؛ در حالی که فلسفه وجودی این دستگاهها باید پشتیبانی، توانمندسازی و فراهمکردن بستر فعالیت برای گروههای مردمی، هنرمندان مستقل و حلقههای میانی فرهنگی باشد.
وی با بیان اینکه فرهنگ ماهیتی زنده، پویا و برآمده از متن جامعه دارد، افزود: نمیتوان انتظار داشت که جریانسازی فرهنگی از دل ساختارهای اداری و نیروهای صرفاً حقوقبگیر شکل بگیرد. فرهنگ با بخشنامه و دستورالعمل رشد نمیکند، بلکه نیازمند افرادی است که دغدغهمند باشند، مسائل جامعه را لمس کنند و از درون باورها و تجربههای زیسته خود، تولید اثر هنری انجام دهند.
مهرابی با تأکید بر اینکه اتکا به بدنه کارمندی برای پیشبرد اهداف فرهنگی، رویکردی ناکارآمد است، تصریح کرد: وقتی تصور میکنیم کارمندان دستگاههای فرهنگی میتوانند نقش پیشبرنده جریانهای هنری را ایفا کنند، عملاً از ظرفیت عظیم فعالان مردمی غفلت میکنیم. فعالان فرهنگی واقعی کسانی هستند که قدرت تشخیص مسئله، استعدادیابی و جریانسازی دارند و میتوانند پیامها و آرمانهای انقلاب اسلامی را به زبان هنر به جامعه منتقل کنند.
رئیس حوزه هنری استان البرز با اشاره به اینکه بخش عمدهای از تحولات فرهنگی خارج از چارچوبهای رسمی شکل میگیرد، گفت: واقعیت این است که در حوزه فرهنگ، کار چندانی از سیستم دولتی به معنای کلاسیک آن برنمیآید. نقش دولت و نهادهای وابسته باید تسهیلگرانه باشد؛ یعنی موانع را بردارد، حمایت کند و اجازه دهد جریانهای مردمی مسیر طبیعی خود را طی کنند.
وی در ادامه، با اشاره به تجربه فعالیت هنرمندان در جریان جنگ ۱۲ روزه، این مقطع را نمونهای عینی و موفق از نقشآفرینی هنر مردمی دانست و افزود: در آن ایام، شاهد شکلگیری شش قرارگاه هنری بودیم که هیچیک از آنها توسط نیروهای کارمند اداره نمیشد. تمامی این قرارگاهها به همت هنرمندان دغدغهمند و گروههای مردمی شکل گرفت و اداره شد و همین موضوع، رمز اثرگذاری آنها بود.
این مسئول با تشریح ساختار و عملکرد این قرارگاهها بیان کرد: هر یک از این مجموعهها با توجه به تخصص و ظرفیت خود، بخشی از نیاز فرهنگی جامعه را پوشش میدادند. برای مثال، «حلقه روایت» با حضور نویسندگان و فعالان حوزه ادبیات، به ثبت و بازآفرینی روایتهای خانوادهها، آسیبدیدگان و افرادی که بهطور مستقیم درگیر تبعات جنگ بودند، پرداخت. این روایتها نهتنها ثبت تاریخی محسوب میشدند، بلکه به انتقال احساس، همدلی و حقیقت جنگ کمک میکردند.
وی ادامه داد: در کنار آن، حلقههای فیلمسازی نیز فعال بودند که با امکانات محدود اما انگیزه بالا، اقدام به تولید آثار تصویری و سینمایی کردند. این آثار توانستند در کوتاهترین زمان، پیامهای اجتماعی و انسانی جنگ را به مخاطبان منتقل کنند؛ موضوعی که نشان میدهد هنر مردمی، در شرایط بحرانی، از سرعت و انعطافپذیری بالاتری برخوردار است.
رئیس حوزه هنری استان البرز با اشاره به فعالیت هنرمندان تجسمی در این ایام، گفت: گروهی از هنرمندان با محوریت حسین براتی، آتلیهها و فضاهای شخصی خود را به پایگاه تولید آثار هنری تبدیل کردند. این هنرمندان بدون هیچگونه نگاه مادی، آثاری را بهصورت داوطلبانه و رایگان برای خانوادههای شهدا و آسیبدیدگان تولید کردند که از نظر عاطفی و معنوی، تأثیر عمیقی بر مخاطبان داشت.
مهرابی با تأکید بر اینکه این حرکتها حاصل یک فرآیند از پیشطراحیشده اداری نبود، خاطرنشان کرد: پیش از وقوع این اتفاقات، حوزه هنری تلاش کرده بود بستر شکلگیری و تقویت این حلقهها را فراهم کند تا به بلوغ و هویت مستقل برسند، اما در زمان بحران، این خود هنرمندان بودند که مسئولیت را احساس کردند و وارد میدان شدند. این نشان میدهد که اگر به جریانهای مردمی اعتماد شود، آنها در بزنگاههای تاریخی بهترین عملکرد را خواهند داشت.
وی افزود: تجربه جنگ ۱۲ روزه برای ما یک پیام روشن داشت؛ اینکه اگر قرار است کاری ماندگار و اثرگذار در عرصه فرهنگ و هنر انجام شود، باید آن را به دست جوانان، نوجوانان و گروههای مردمی سپرد. نگاه از بالا به پایین و اداری، نهتنها کمکی به رشد فرهنگ نمیکند، بلکه مانع بروز خلاقیت و ابتکار میشود.
رئیس حوزه هنری استان البرز در پایان با تأکید بر آیندهنگری در سیاستگذاری فرهنگی تصریح کرد: آینده فرهنگ انقلاب اسلامی در گرو اعتماد واقعی به بدنه مردمی هنر است. تا زمانی که نگاه کارمندی و ساختاری بر این حوزه حاکم باشد، نمیتوان انتظار تحول داشت. فرهنگ نیازمند آزادی عمل، اعتماد و میداندادن به هنرمندانی است که از دل جامعه برخاستهاند و با مردم سخن میگویند.
انتهای پیام
